سونوگرافی شکم و لگن چیست؟
سونوگرافی شکم و لگن (Abdominal and Pelvic Ultrasound) یکی از رایجترین روشهای تصویربرداری پزشکی است که با استفاده از امواج صوتی با فرکانس بالا، تصاویر دقیقی از اندامهای داخلی شکم و لگن ایجاد میکند. این روش بدون اشعه، بدون درد و غیرتهاجمی بوده و برای تشخیص بسیاری از بیماریها و بررسی وضعیت اندامهای داخلی مورد استفاده قرار میگیرد.
سونوگرافی میتواند اندازه، شکل، ساختار و عملکرد بسیاری از اعضای بدن را ارزیابی کند و در بسیاری از موارد اولین روش تصویربرداری پیشنهادی توسط پزشک است.
سونوگرافی شکم چه اندامهایی را بررسی میکند؟
در سونوگرافی شکم معمولاً اندامهای زیر بررسی میشوند:
کبد
کیسه صفرا
مجاری صفراوی
پانکراس (لوزالمعده)
طحال
کلیهها
آئورت شکمی
ورید اجوف تحتانی
مثانه (در صورت پر بودن)
وجود مایع آزاد در شکم
غدد لنفاوی بزرگ شده
سونوگرافی لگن چه اندامهایی را بررسی میکند؟
در خانمها
رحم
آندومتر
تخمدانها
لولههای رحمی (در برخی شرایط)
دهانه رحم
مثانه
فضای لگنی
در آقایان
مثانه
پروستات (در برخی موارد)
کیسههای منی
ساختارهای لگنی
چرا پزشک سونوگرافی شکم و لگن درخواست میکند؟
مهمترین دلایل عبارتاند از:
درد شکم
درد سمت راست شکم
درد سمت چپ
درد بالای شکم
درد پایین شکم
درد مزمن یا ناگهانی
مشکلات گوارشی
نفخ شدید
تهوع
استفراغ
سوءهاضمه
یبوست یا اسهال طولانیمدت
بررسی کبد
کبد چرب
سیروز
هپاتیت
تودههای کبدی
آبسه
کیست
بررسی کیسه صفرا
سنگ کیسه صفرا
التهاب
پولیپ
انسداد مجاری صفراوی
بررسی کلیهها
سنگ کلیه
کیست کلیه
هیدرونفروز
عفونت
توده کلیوی
بررسی پانکراس
التهاب پانکراس
کیست
توده
بررسی مثانه
سنگ
توده
ضخیم شدن دیواره
باقی ماندن ادرار
بررسی زنان
فیبروم
کیست تخمدان
آندومتریوز
خونریزی غیرطبیعی
درد لگنی
ناباروری
بررسی بارداری اولیه (در صورت درخواست پزشک)
بررسی مردان
بزرگی پروستات
احتباس ادرار
درد لگن
سونوگرافی شکم و لگن چگونه انجام میشود؟
بیمار روی تخت دراز میکشد و ژل مخصوص روی پوست شکم قرار داده میشود. پزشک یا کارشناس سونوگرافی پروب دستگاه را روی شکم حرکت میدهد تا تصاویر اندامهای داخلی ثبت شوند.
در بررسی لگن، پر بودن مثانه باعث مشاهده بهتر رحم، تخمدانها و مثانه میشود.
مدت زمان انجام این بررسی معمولاً بین ۱۵ تا ۳۰ دقیقه است.
مزایای سونوگرافی شکم و لگن
بدون اشعه
بدون درد
غیرتهاجمی
ایمن برای کودکان
ایمن در دوران بارداری (در صورت تجویز پزشک)
انجام سریع
هزینه مناسب
امکان تکرار بدون نگرانی
محدودیتهای سونوگرافی
وجود گاز زیاد روده کیفیت تصویر را کاهش میدهد.
چاقی شدید ممکن است دقت تصاویر را کمتر کند.
برخی بیماریها نیاز به CT Scan یا MRI دارند.
آیا سونوگرافی شکم و لگن خطر دارد؟
خیر. این روش از امواج صوتی استفاده میکند و از اشعه ایکس بهره نمیبرد؛ بنابراین یکی از ایمنترین روشهای تصویربرداری محسوب میشود.
چه بیماریهایی با سونوگرافی شکم و لگن قابل تشخیص هستند؟
کبد چرب
سنگ کیسه صفرا
التهاب کیسه صفرا
سنگ کلیه
هیدرونفروز
کیست کلیه
کیست کبد
تودههای شکمی
فیبروم رحم
کیست تخمدان
بزرگی پروستات
مایع آزاد شکم
برخی سرطانها (نیازمند بررسیهای تکمیلی)
سوالات متداول
آیا سونوگرافی درد دارد؟
خیر.
آیا نیاز به تزریق ماده حاجب دارد؟
خیر.
نتیجه چه زمانی آماده میشود؟
در بیشتر مراکز همان روز یا حداکثر طی ۲۴ ساعت.
آیا در بارداری قابل انجام است؟
بله، در صورت تجویز پزشک.
آیا کودکان هم میتوانند انجام دهند؟
بله.
نتیجهگیری
سونوگرافی شکم و لگن یکی از مهمترین روشهای تشخیصی برای بررسی اندامهای داخلی شکم و لگن است. این روش سریع، ایمن، بدون اشعه و بدون درد بوده و میتواند در تشخیص طیف وسیعی از بیماریها نقش مهمی ایفا کند. رعایت آمادگیهای قبل از انجام، بهویژه ناشتا بودن و پر بودن مثانه، کیفیت تصاویر و دقت تشخیص را افزایش میدهد.